Λίμα, 8 Απριλίου 2002
Προς: Κύριο JUAN ALBERTO GONZÁLEZ
Γενικό Διευθυντή της Microsoft στο Περού
Αξιότιμε κύριε,
Κατ'αρχήν θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την επιστολή σας της 25ης Μαρτίου 2002, στην οποία δηλώνετε την επίσημη στάση της Microsoft σχετικά με το νομοσχέδιο αριθμόν 1609 με τίτλο "Ελεύθερο Λογισμικό στο Δημόσιο Τομέα", το οποίο είναι αναμφίβολα εμπνευσμένο από την επιθυμία του Περού να βρει την θέση που του αρμόζει στην παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας. Στο ίδιο πνεύμα και πεπεισμένος πως οι καλύτερες λύσεις βρίσκονται μέσω μιας ανταλλαγής ξεκάθαρων και ανοιχτών ιδεών, θα χρησιμοποιήσω αυτή την ευκαιρία για να απαντήσω στα σχόλια που περιλαμβάνετε στο γράμμα σας.
Αναγνωρίζω πως οι απόψεις σας αποτελούν μια σημαντική συνεισφορά. Παρ'όλα αυτά θα ήταν καλύτερα για εμένα, αν αντί να παρουσιάζετε αντιρρήσεις γενικότερης φύσης (τις οποίες θα αναλύσουμε λεπτομερώς παρακάτω), είχατε παρουσιάσει ισχυρά επιχειρήματα για τα πλεονεκτήματα που μπορεί να προσφέρει το ιδιωτικό (proprietary) λογισμικό στο κράτος του Περού και στους πολίτες του γενικότερα. Αυτό θα είχε επιτρέψει μια πιο διαφωτιστική ανταλλαγή των αμοιβαίων θέσεών μας.
Έχοντας ως στόχο τη δημιουργία ενός πολιτισμένου διαλόγου, θα θεωρήσω πως αυτό που αποκαλείτε "λογισμικό ανοιχτού πηγαίου κώδικα" είναι αυτό που το νομοσχέδιο ορίζει ώς "ελεύθερο λογισμικό", μιας και υπάρχει λογισμικό του οποίου ο πηγαίος κώδικας διανείμεται μαζί με το πρόγραμμα, αλλά που παρ' όλα αυτά δεν υπακούει στον ορισμό του νομοσχεδίου. Θα θεωρήσω επίσης πως ό,τι αποκαλείτε "εμπορικό λογισμικό" είναι αυτό που το νομοσχέδιο ορίζει ως ιδιωτικό ή "ανελεύθερο", δεδομένου ότι υπάρχει ελεύθερο λογισμικό που πωλείται στην αγορά για αντίτιμο όπως κάθε άλλο προϊόν ή υπηρεσία.
Είναι επίσης απαραίτητο να ξεκαθαρίσω πως ο στόχος του νομοσχεδίου δεν είναι άμεσα συνδεδεμένος με το ποσό που μπορεί να εξοικονομηθεί άμεσα από τη χρήση ελεύθερου λογισμικού από κυβερνητικούς οργανισμούς. Αυτός δεν είναι σε καμμιά περίπτωση ο πρωτεύων στόχος του νομοσχεδίου. Οι βασικές αξίες από τις οποίες πηγάζει το νομοσχέδιο έχουν να κάνουν με βασικές εγγυήσεις που οφείλει να παρέχει μία έννομη πολιτεία, όπως:
Για να είναι εγγυημένη η ελεύθερη πρόσβαση στις δημόσιες πληροφορίες, η κωδικοποίηση των δεδομένων είναι απαραίτητο να μην είναι εξαρτόμενη από έναν μόνο παροχέα υπηρεσιών. Η χρήση καθιερωμένων προτύπων (standards) και ανοιχτών μορφών αποθήκευσης (open formats) αποτελεί εγγύηση για την εν λόγω ελεύθερη πρόσβαση, μέσω της δημιουργίας, όταν αυτό είναι απαραίτητο, του κατάλληλου ανοιχτού λογισμικού.
Για να είναι εγγυημένη η μονιμότητα των δημόσιων πληροφοριών, η ευχρησία (usability) και συντήρηση του λογισμικού πρέπει να μην εξαρτάται από την καλή θέληση των προμηθευτών λογισμικού, ή από μονοπωλιακές συνθήκες που αυτοί μπορεί να επιβάλλουν. Για αυτόν το λόγο η Πολιτεία χρειάζεται συστήματα των οποίων η εξέλιξη να είναι εγγυημένη μέσω της διαθεσιμότητας του πηγαίου τους κώδικα.
Για να είναι εγγυημένη η εθνική ασφάλεια ή η ασφάλεια του κράτους, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούνται συστήματα που δεν περιέχουν μέρη που μπορεί να επιτρέψουν τον εξ αποστάσεως έλεγχό τους ή την ανεπιθύμητη αποστολή δεδομένων σε τρίτους. Συστήματα των οποίων ο πηγαίος κώδικας είναι ελεύθερα προσβάσιμος από το κοινό επιτρέπουν τη μελέτη τους από το κράτος ή από τους πολίτες και μεγάλο αριθμό ανεξαρτήτων ειδικών από όλο τον κόσμο. Η πρότασή μας προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια μιας και η γνώση του πηγαίου κώδικα θα εξαλείψει τον σήμερα αυξανόμενο αριθμό προγραμμάτων που περιέχουν κατασκοπευτικό κώδικα (spy code).
Παρόμοια, η πρότασή μας ενισχύει την ασφάλεια των πολιτών, ως νόμιμων κάτοχων των πληροφοριών που διαχειρίζεται [εκ μέρους τους] το κράτος, αλλά και ως καταναλωτών. Το δεύτερο επιτυγχάνεται με το να διατίθεται περισσότερο λογισμικό που δεν περιέχει κατασκοπευτικό κώδικα (spy code) που να μπορεί να βάλει σε κίνδυνο την ιδιωτικότητα (privacy) και τις ατομικές ελευθερίες.
Υπό αυτό το σκεπτικό, το νομοσχέδιο περιορίζεται στο να εδραιώσει τις συνθήκες υπό τις οποίες τα όργανα του κράτους θα αποκτούν μελλοντικά λογισμικό με τρόπο που είναι συμβατός με αυτές τις βασικές αρχές.
Διαβάζοντας το νομοσχέδιο γίνεται ξεκάθαρο πως όταν ψηφισθεί:
Αυτό που το νομοσχέδιο περιγράφει ξεκάθαρα είναι πως για να γίνει ένα λογισμικό προϊόν αποδεκτό από το κράτος, δεν αρκεί να τηρεί τις τεχνικές προϋποθέσεις, αλλά επιπλέον, οι συνθήκες διάθεσής του πρέπει να ικανοποιούν μια σειρά από προϋποθέσεις σχετικές με τους όρους διάθεσής του. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, το κράτος δεν μπορεί να εγγυηθεί στους πολίτες την ικανοποιητική επεξεργασία των δημοσίων δεδομένων, επιβλέποντας την ακεραιότητά, εχεμύθεια και προσιτότητά τους (accessibility) σε βάθος χρόνου, ιδιότητες πολύ σημαντικές για τη σωστή λειτουργία του.
Συμφωνούμε κύριε Gonzalez πως η πληροφορική και οι επικοινωνίες έχουν ένα σημαντικό ρόλο στην ποιότητα της ζωής των πολιτών (θετική αλλά και αρνητική). Επίσης, ασφαλώς συμφωνούμε στο ότι οι βασικές αξίες που παρουσίασα παραπάνω είναι θεμελιακές για μία δημοκρατική χώρα όπως το Περού. Επομένως έχουμε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να μάθουμε και άλλους τρόπους που να εγγυούνται αυτές τις αρχές, πέραν από τη χρήση ελεύθερου λογισμικού όπως αυτό καθορίζεται από το Νομοσχέδιο.
Θα προχωρήσω τώρα στην λεπτομερειακή ανάλυση των παρατηρήσεών σας:
Κατ' αρχήν, επισημαίνετε πως: "1. Το νομοσχέδιο υποχρεώνει όλα τα δημόσια όργανα στη χρήση μόνο ελεύθερου λογισμικού, δηλαδή λογισμικού ανοιχτού κώδικα, πράγμα που παραβιάζει την ισότητα απέναντι στο νόμο, την αρχή μη διακρίσεων, το δικαίωμα της ελεύθερης ιδιωτικής επιχειρηματικής πρωτοβουλίας, την ελευθερία της βιομηχανίας και σύναψης συμβολαίων, που προστατεύονται από το σύνταγμα."
Αυτή η ερμηνεία είναι λανθασμένη. Το νομοσχέδιο σε καμμία περίπτωση δε θίγει τα δικαιώματα που αναφέρετε. Το νομοσχέδιο περιορίζεται στο να καθορίσει τις συνθήκες χρήσης λογισμικού από κρατικούς οργανισμούς, χωρίς να παρεμβαίνει στις ιδιωτικές συναλλαγές. Είναι πολύ καλά θεμελιωμένη αρχή πως το κράτος δεν απολαμβάνει την μεγάλη ελευθερία στις συμβάσεις που απολαμβάνει ο ιδιωτικός τομέας, καθώς περιορίζεται ακριβώς από την ανάγκη διαφάνειας στις δημόσιες υποθέσεις. Υπό αυτή την έννοια η προστασία του κοινού συμφέροντος πρέπει να επιβάλλεται από το νομοθέτη.
Το νομοσχέδιο προστατεύει την ισονομία αφού κανένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο δεν εξαιρείται από το δικαίωμα να προσφέρει αγαθά στο κράτος υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται από το νομοσχέδιο και χωρίς περισσότερους περιορισμούς πέραν από όσους πηγάζουν από το Νόμο περί Κρατικών Συμβάσεων και Αγορών (T.U.O. por Decreto Supremo No. 012-2001-PCM).
Το νομοσχέδιο δεν εισάγει καμμία διάκριση αφού απλώς προσδιορίζει πώς πρέπει τα αγαθά να παρέχονται (πράγμα που εμπίπτει στη δικαιοδοσία του κράτους) και όχι ποιος πρέπει να τα παρέχει (που θα αποτελούσε διάκριση, αν επέβαλε περιορισμούς που έχουν να κάνουν με την εθνική καταγωγή, φυλή, θρησκευτική πεποίθηση, σεξουαλική προτίμηση κ.τ.λ.). Αντιθέτως, το νομοσχέδιο είναι ξεκάθαρα αντίθετο στις διακρίσεις. Προσδιορίζοντας, χωρίς να αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες , τις συνθήκες παροχής λογισμικού, εμποδίζει τα όργανα του κράτους από το να χρησιμοποιούν λογισμικό που διατίθεται υπό συνθήκες που οδηγούν σε διακρίσεις.
Από τις δύο προηγούμενες παράγραφους γίνεται ξεκάθαρο πως το νομοσχέδιο δεν βλάπτει την ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία αφού αυτή μπορεί σε κάθε περίπτωση να επιλέξει τις συνθήκες υπό τις οποίες θα παράγει λογισμικό. Ορισμένες από αυτές θα είναι αποδεκτές από το κράτος και ορισμένες όχι επειδή θα είναι αντίθετες με την εγγύηση για τις βασικές αρχές που αναφέρθηκαν παραπάνω. Αυτή η πρωτοβουλία είναι βεβαίως συμβατή με την ελευθερία της βιομηχανίας και την ελευθερία σύναψης συμβάσεων (στην περιορισμένη μορφή που μπορεί το κράτος να συνάψει συμβάσεις).
Οποιοσδήποτε ιδιωτικός παράγοντας μπορεί να παράγει λογισμικό κάτω από τις συνθήκες που προδιαγράφει το κράτος, ή μπορεί να απέχει από αυτή τη δραστηριότητα. Κανείς δεν υποχρεώνεται να υιοθετήσει κάποιο μοντέλο παραγωγής, αλλά εάν επιθυμεί να παρέχει λογισμικό στο κράτος, θα πρέπει να παρέχει επίσης τους μηχανισμούς που εγγυούνται τις βασικές αρχές και που περιγράφονται στο νομοσχέδιο.
Για παράδειγμα: τίποτα στο κείμενο του νομοσχέδιου δε θα εμποδίσει την εταιρεία σας να προσφέρει στις κρατικές υπηρεσίες ένα πακέτο εφαρμογών γραφείου, υπό τις συνθήκες που καθορίζει το νομοσχέδιο και ορίζοντας την τιμή που θεωρείτε ικανοποιητική. Αν δεν προσφέρετε τέτοιο πακέτο εφαρμογών, αυτό δε θα ωφείλεται σε περιορισμούς που επιβάλλει ο νόμος, αλλά σε επιχειρηματικές αποφάσεις που έχουν να κάνουν με τον τρόπο που διατίθετε στην αγορά τα προϊόντα σας, στον οποίο το κράτος δεν αναμειγνύεται.
Συνεχίζοντας, επισημαίνετε πως: "2. Το νομοσχέδιο, κάνοντας υποχρεωτική τη χρήση ανοιχτού λογισμικού, θα καθιερώσει άνισες, μη ανταγωνιστικές τακτικές στις συμβάσεις και αγορές των δημοσίων οργανισμών..."
Αυτή η πρόταση είναι επανάληψη του προηγούμενου ισχυρισμού σας στον οποίο έχω ήδη απαντήσει παραπάνω. Όμως, ας παραμείνουμε για λίγο στο σχόλιό σας σχετικά με τις "μη ανταγωνιστικές τακτικές...".
Βεβαίως, σε κάθε είδος συναλλαγής, ο αγοραστής θέτει όρους που έχουν να κάνουν με την προτεινόμενη χρήση του εν λόγω αγαθού ή υπηρεσίας. Από την αρχή, αυτό αποκλείει ορισμένους παροχείς από το να συμμετάσχουν στον ανταγωνισμό, αλλά δεν τους αποκλείει a priori, παρά μάλλον με βάση μία σειρά από αρχές που καθορίζονται από την αυτόνομη θέληση του αγοραστή, και επομένως η διαδικασία λαμβάνει χώρα σύμφωνα με το νόμο. Το νομοσχέδιο καθορίζει πως κανένας δεν αποκλείεται από τον ανταγωνισμό [για προμήθεια λογισμικού στο κράτος] εφ' όσον δίνει εγγυήσεις για την ικανοποίηση των βασικών αρχών.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο, τονώνει τον ανταγωνισμό, αφού τείνει να δημιουργεί ένα απόθεμα λογισμικού που χαρακτηρίζεται από καλύτερες συνθήκες ευχρησίας και συντελεί στην καλυτέρευση υπάρχοντος έργου, μέσα από ένα μοντέλο συνεχούς βελτίωσης.
Από την άλλη, το κύριο χαρακτηριστικό του ανταγωνισμού είναι η δυνατότητα παροχής καλύτερων υπηρεσιών στον καταναλωτή. Είναι αδύνατο να αγνοήσουμε το ότι το marketing δεν παίζει ουδέτερο ρόλο όταν ένα προϊόν προσφέρεται στην αγορά (αν αυτό δεν ίσχυε, θα έπρεπε να δεχτούμε πως τα έξοδα των επιχειρήσεων για marketing είναι παράλογα), και επομένως σημαντικά έξοδα για marketing μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των καταναλωτών. Αυτή η επίδραση του marketing μειώνεται σημαντικά από το νομοσχέδιο που υποστηρίζουμε, αφού η επιλογή θα στηρίζεται στις τεχνικές αρετές του προϊόντος και όχι στην προσπάθεια που κατανάλωσε ο παραγωγός για την εμπορευματοποίησή του. Υπό αυτό το πρίσμα, ο ανταγωνισμός αυξάνεται αφού ο μικρότερος παραγωγός λογισμικού μπορεί να ανταγωνιστεί υπό ίσους όρους με τις πιο ισχυρές επιχειρήσεις.
Είναι απαραίτητο να τονιστεί πως δεν υπάρχει λιγότερο ανταγωνιστική στάση από αυτή των μεγάλων παραγωγών λογισμικού, οι οποίοι συχνά κάνουν κατάχρηση της κυρίαρχης θέσης στους [στην αγορά] αφού σε πολλές περιπτώσεις συστήνουν ως λύση στα προβλήματα που έχουν οι χρήστες τους την εξής: "αναβαθμίστε το λογισμικό σας με την καινούρια έκδοση" (αφού οι χρήστες πληρώσουν το απαραίτητο χρηματικό αντίτιμο, φυσικά). Επιπλέον, συχνά παύουν την τεχνική υποστήριξη των προϊόντων που κατά την κρίση των ίδιων των παραγωγών είναι "απηρχειωμένα". Έτσι, προκειμένου να βρουν τεχνική υποστήριξη, οι χρήστες αναγκάζονται να εγκαταστήσουν τις καινούριες εκδόσεις των προγραμμάτων (με σημαντικό κόστος, ειδικά επειδή συχνά απαιτούνται αναβαθμίσεις hardware). Και καθώς όλη η υποδομή είναι βασισμένη σε κλειστές μορφές αποθήκευσης δεδομένων (proprietary formats), οι χρήστες είναι "παγιδευμένοι" από την ανάγκη του να χρησιμοποιούν προϊόντα από τον ίδιο προμηθευτή, ή, αναγκάζονται να κάνουν τεράστια προσπάθεια για να μετακινηθούν σε ένα διαφορετικό σύστημα (κατά πάσα πιθανότητα επίσης κλειστό).
Προσθέτετε: "3. Αναγκάζοντας το κράτος να προτιμάει επιχειρηματικά μοντέλα βασισμένα αποκλειστικά σε ανοιχτό λογισμικό, το νομοσχέδιο θα αποθαρρύνει τις τοπικές και διεθνείς βιομηχανικές επιχειρήσεις, οι οποίες πραγματικά ξοδεύουν σημαντικά χρηματικά ποσά, δημιουργούν σημαντικό αριθμό άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας αλλά και συνεισφέρουν στο ΑΕΠ, σε αντίθεση με ένα μοντέλο ανοιχτού λογισμικού που έχει την τάση να έχει λιγότερο ισχυρή οικονομική επίδραση, αφού δημιουργεί θέσεις εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών κυρίως."
Δε συμφωνώ με το παραπάνω. Εν μέρει εξ' αιτίας αυτού που εσείς ο ίδιος επισημαίνετε στην παράγραφο 6 της επιστολής σας, σχετικά με το συγκριτικό βάρος του τομέα των υπηρεσιών στη χρήση λογισμικού. Αυτή η αντίφαση και μόνο, ακυρώνει τη θέση σας. Το μοντέλο παροχής υπηρεσιών, υιοθετημένο από ένα μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων λογισμικού, είναι πολύ μεγαλύτερο από οικονομικής άποψης απ' ότι η πώληση προγραμμάτων και έχει την τάση να μεγαλώνει.
Από την άλλη, ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας έχει τη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία να επιλέγει το οικονομικό μοντέλο που αρμόζει καλύτερα στα συμφέροντά του, παρ' ότι αυτή η ελευθερία επιλογής συχνά εμποδίζεται υποσυνείδητα από τα δυσανάλογα έξοδα σε marketing που κάνουν οι παραγωγοί κλειστού λογισμικού.
Επιπρόσθετα, μία ερμηνεία της άποψής σας θα οδηγούσε στο συμπέρασμα πως η κρατική αγορά είναι σημαντική και απαραίτητη στη βιομηχανία ιδιωτικού λογισμικού, σε τέτοιο βαθμό ώστε η επιλογή του κράτους σύμφωνα με το νομοσχέδιο θα εξαφάνιζε εντελώς την [κρατική] αγορά για αυτές τις επιχειρήσεις. Αν αυτό αληθεύει, μπορούμε να συμπεράνουμε πως το κράτος επιδοτεί τις επιχειρήσεις ιδιωτικού λογισμικού. Αν αυτή η απίθανη περίπτωση ίσχυε, το κράτος θα είχε το το δικαίωμα να διοχετεύσει αυτές τις επιδοτήσεις στις κατευθύνσεις τις οποίες θεωρεί μέγιστης κοινωνικής αξίας. Είναι αναμφισβήτητο, πως σε αυτή την απίθανη περίπτωση, αν το κράτος αποφάσιζε να επιδοτήσει λογισμικό, θα ήταν υποχρεωμένο να επιλέξει το ελεύθερο εις βάρος του ιδιωτικού, λαμβάνοντας υπ' όψη το κοινωνικό όφελος και την ορθολογική χρήση των φόρων που πληρώνουν οι πολίτες.
Όσον αφορά τις θέσεις εργασίας που δημιουργεί το ιδιωτικό λογισμικό σε χώρες όπως η δική μας, αυτές κυρίως αφορούν τεχνικές θέσεις μικρής συνολικά σημασίας. Στο τοπικό επίπεδο, οι τεχνικοί που παρέχουν υποστήριξη για κλειστό λογισμικό που έχει παραχθεί από διεθνείς επιχειρήσεις, δεν έχουν τη δυνατότητα να διορθώνουν τα λάθη (bugs), όχι επειδή τους λείπουν οι τεχνικές ικανότητες ή το ταλέντο, αλλά επειδή δεν έχουν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα. Το ελεύθερο λογισμικό συντελεί στη δημιουργία καλύτερα τεχνικά καταρτισμένου εργατικού δυναμικού και ενός ελεύθερου ανταγωνισμού όπου η επιτυχία είναι συνδεδεμένη με την ικανότητα προσφοράς καλής τεχνικής υποστήριξης και ποιότητας υπηρεσιών. Το ελεύθερο λογισμικό τονώνει την αγορά και δημιουργεί ένα κοινό απόθεμα γνώσης, ανοίγοντας εναλλακτικές λύσεις που δημιουργούν υπηρεσίες μεγαλύτερης συνολικά αξίας και υψηλότερης ποιότητας, προς όφελος όλων: παραγωγών, παροχέων υπηρεσιών και καταναλωτών.
Στις αναπτυσσόμενες χώρες παρατηρείται συχνά πως οι τοπικές επιχειρήσεις λογισμικού εισπράττουν την πλειοψηφία των εσόδων τους από τον τομέα παροχής υπηρεσιών, ή από τη δημιουργία "ad hoc" λογισμικού. Επομένως, η όποια αρνητική επίδραση που η εφαρμογή του νομοσχεδίου μπορεί να έχει σε αυτόν τον τομέα θα αντισταθμιστεί με το παραπάνω από την αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες (εφ' όσον αυτές παρέχονται με υψηλό επίπεδο ποιότητας). Αν οι διεθνείς επιχειρήσεις λογισμικού αποφασίσουν να μην συμμετάσχουν στον ανταγωνισμό υπό αυτούς τους καινούριους όρους, είναι πιθανό πως θα στερηθούν μερικά από τα έσοδά τους που προέρχονται από την παροχή αδειών λογισμικού. Όμως, λαμβάνοντας υπ' όψη τους συνεχείς ισχυρισμούς αυτών των εταιρειών ότι μεγάλο μέρος του λογισμικού που χρησιμοποιείται από το κράτος έχει αντιγραφεί παράνομα, μπορούμε να συμπεράνουμε πως η μείωση των εσόδων δεν θα είναι πολύ σημαντική. Βεβαίως, σε κάθε περίπτωση, η τύχη τους θα καθοριστεί από τους νόμους της αγοράς, στην οποία οι αλλαγές είναι αναπόφευκτες. Πολλές εταιρείες που είναι παραδοσιακά συνδεδεμένες με την παροχή κλειστού λογισμικού, έχουν ήδη ξεκινήσει να παρέχουν υπηρεσίες σχετιζόμενες με ελεύθερο λογισμικό, πράγμα που αποδεικνύει πως το ένα μοντέλο δεν αποκλείει το άλλο.
Με το νομοσχέδιο αυτό το κράτος λαμβάνει την απόφαση πως χρειάζεται να προστατέψει ορισμένες βασικές αξίες. Και λαμβάνει αυτή την απόφαση βασισμένο στην εξουσία που πηγάζει από τα κυριαρχικά του δικαιώματα, χωρίς να πλήττει καμμία από τις συνταγματικές εγγυήσεις. Αν αυτές οι αξίες μπορύσαν να εγγυηθούν χωρίς να επιλεγεί ένα συγκεκριμένο οικονομικό μοντέλο, η επιδράσεις του νόμου θα ήταν ακόμα περισσότερο ωφέλιμες. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να γίνει ξεκάθαρο πως το κράτος δεν επιλέγει ένα οικονομικό μοντέλο. Αν τυχαίνει να υπάρχει μόνο ένα οικονομικό μοντέλο ικανό να προσφέρει λογισμικό που εγγυάται αυτές τις αρχές, αυτό οφείλεται σε ιστορικές συγκυρίες, όχι σε μία αυθαίρετη επιλογή ενός μοντέλου.
Η επιστολή σας συνεχίζει: "4. Το νομοσχέδιο επιβάλλει τη χρήση ανοιχτού λογισμικού χωρίς να λαμβάνει υπ' όψη τους κινδύνους που αυτό μπορεί να φέρει σε σχέση με την ασφάλεια, εγγύηση λειτουργίας και πιθανή παραβίαση των πνευματικών δικαιωμάτων τρίτων."
¶όριστες νύξεις "στους κινδύνους που μπορεί να φέρει" χωρίς να αναφέρετε ούτε έναν από αυτούς τους υποτιθέμενους κινδύνους, φανερώνει τουλάχιστο πως δεν κατέχετε το θέμα. Επιτρέψτε μου να σας διαφωτίσω σχετικά.
Για την ασφάλεια:
Έχω ήδη αναφερθεί γενικά στο θέμα της εθνικής ασφάλειας στην αρχική συζήτηση σχετικά με τις βασικές αρχές του νομοσχεδίου. Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά το πόσο ασφαλές είναι το λογισμικό, είναι καλά γνωστό πως κάθε είδους λογισμικό (είτε ιδιωτικό, είτε ελεύθερο) περιέχει λάθη, αλλιώς γνωστά ως "bugs" (στη διάλεκτο των προγραμματιστών). Αλλά είναι επίσης γνωστό πως αυτού του είδους τα λάθη είναι λιγότερα στο ελεύθερο λογισμικό και πως διορθώνονται πιο γρήγορα, απ' ότι στο ιδιωτικό λογισμικό. Δεν είναι μάταιο το ότι πολλοί δημόσιοι οργανισμοί υπεύθυνοι για την ασφάλεια κρατικών συστημάτων πληροφορικής σε αναπτυσσόμενες χώρες απαιτούν τη χρήση ελεύθερου λογισμικού λόγω των χαρακτηριστικών του σχετικά με την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Αυτό που είναι αδύνατο να αποδειχτεί είναι το ότι το ιδιωτικό λογισμικό, όταν στερείται δημόσιας και ανοιχτής εξέτασης από την επιστημονική κοινότητα και τους χρήστες γενικότερα, είναι πιο ασφαλές από το ελεύθερο. Είναι αδύνατο επειδή το ίδιο το μοντέλο του ιδιωτικού λογισμικού εμποδίζει αυτού του είδους την ανάλυση, με αποτέλεσμα, οι όποιες εγγυήσεις για ασφάλεια να είναι βασισμένες στις καλοπροαίρετες (αλλά από κάθε άποψη υποκειμενικές) υποσχέσεις του παραγωγού λογισμικού, ή των συνεργατών του.
Πρέπει να υπενθυμιστεί πως σε πολλές περιπτώσεις, οι όροι χρήσης περιλαμβάνουν ρήτρες απαγόρευσης γνωστοποίησης (Non-Disclosure clauses) που εμποδιζουν τον χρήστη να κοινοποιήσει προβλήματα ασφαλείας που βρήκε στο κλειστό προϊόν.
Όσον αφορά τις εγγυήσεις λειτουργίας:
Όπως πολύ καλά γνωρίζετε, ή μπορείτε να διαπιστώσετε διαβάζοντας τη "Συμφωνία Χρήσεως" ("End User License Agreement") των προϊόντων που χορηγείτε, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι εγγυήσεις περιορίζονται στην αντικατάσταση του αποθηκευτικού μέσου (storage medium) στην περίπτωση ελαττωμάτων, αλλά σε καμμία περίπτωση δε δίνεται αποζημίωση για άμεσες ή έμμεσες βλάβες, απώλεια κερδών, κ.τ.λ. Αν, ως αποτέλεσμα ενός προβλήματος ασφαλείας (security bug) σε ένα από τα προϊόντα σας που δεν έχει διορθωθεί εγκαίρως από εσάς, ένας εισβολέας καταφέρει να παραβιάσει κρατικά συστήματα υψίστης σημασίας, τι είδους εγγυήσεις, αποκατάσταση και αποζημιώσεις θα προσφέρει η εταιρεία σας, σύμφωνα με τους όρους χρήσης του λογισμικού σας; Οι εγγυήσεις του ιδιωτικού λογισμικού από τη στιγμή που τα προγράμματα διανείμονται "ΌΠΩΣ ΕΊΝΑΙ", δηλαδή στην κατάσταση στην οποία βρίσκονται, χωρίς περαιτέρω ευθύνες του παροχέα σχετικά με τη λειτουργία τους, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τις συνήθεις εγγυήσεις του ανοιχτού λογισμικού.
Για τα πνευματικά δικαιώματα:
Θέματα σχετικά με πνευματική ιδιοκτησία δεν έχουν να κάνουν με αυτό το νομοσχέδιο και καλύπτονται από συγκεκριμένους νόμους. Το μοντέλο ελεύθερου λογισμικού με κανένα τρόπο δεν συνεπάγεται πως οι παραπάνω νόμοι θα αγνοούνται και αξίζει να σημειωθεί πως η πλειοψηφία ελεύθερου λογισμικού καλύπτεται από copyright. Στην πραγματικότητα, η συμπερίληψη αυτού του θέματος στις παρατηρήσεις σας δείχνει τη σύγχισή σας σχετικά με το νομικό πλαίσιο στο οποίο το ελεύθερο λογισμικό αναπτύσσεται. Η ιδιωποίηση της πνευματικής ιδιοκτησίας άλλων δεν είναι μία τακτική που έχει παρατηρηθεί στην κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού. Αντιθέτως, δυστυχώς, έχει παρατηρηθεί στο χώρο του κλειστού λογισμικού. Για παράδειγμα, το Εμπορικό Δικαστήριο της Nanterre στη Γαλλία, στις 27 Σεπτεμβρίου 2001 καταδίκασε την Microsoft Corp. σε πρόστιμο 3 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων ως χρηματική αποζημίωση και τόκους, για παραβίαση πνευματικής ιδιοκτησίας (πειρατίας, για να χρησιμοποιήσω τον ατυχή όρο που η εταιρεία σας συχνα χρησιμοποιεί δημόσια).
Συνεχίζετε λέγοντας: "Το νομοσχέδιο χρησιμοποιεί την έννοια του λογισμικού ανοιχτού κώδικα λανθασμένα, αφού αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως το λογισμικό είναι δωρεάν δηλαδή μηδενικού κόστους, και έτσι καταλήγει σε λανθασμένα συμπεράσματα σχετικά με τα ποσά που εξοικονομεί το κράτος, χωρίς να τεκμηριώνει τις προτάσεις του σε ανάλυση κόστους-ωφέλειας (cost-benefit analysis)."
Αυτή η παρατήρηση είναι λανθασμένη. Ως γενική αρχή, η ελευθερία και η έλλειψη κόστους είναι ανεξάρτητες έννοιες: υπάρχει λογισμικό που είναι κλειστό και διατίθεται με αντίτιμο (π.χ. MS Office), λογισμικό που είναι κλειστό και διατίθεται δωρεάν (MS Internet Explorer), λογισμικό που είναι ελεύθερο και διατίθεται με αντίτιμο (RedHat, SuSE και λοιπές διανομές GNU/Linux), λογισμικό που είναι ελεύθερο και δωρεάν (Apache, OpenOffice, Mozilla), ακόμα και λογισμικό που διατίθεται υπό περισσότερους από έναν τρόπους (MySQL).
Βεβαίως το ελεύθερο λογισμικό δεν είναι απαραίτητα δωρεάν. Και το κείμενο του νομοσχεδίου δεν προσδιορίζει κάτι τέτοιο, όπως θα διαπιστώσετε αφού το διαβάσετε. Οι ορισμοί που περιέχονται στο νομοσχέδιο δηλώνουν ξεκάθαρα τι πρέπει να θεωρείται ελεύθερο λογισμικό και δεν αναφέρονται καθόλου σε δωρεάν διανομή. Παρόλο που γίνεται αναφορά στη δυνατότητα εξοικονόμησης χρημάτων από τη χρήση κλειστού λογισμικού, οι βασικέςς αρχές του νομοσχεδίου αναφέρονται ξεκάθαρα στις θεμελιακές εγγυήσεις που πρέπει να προστατευθούν και στην τόνωση της εγχώριας τεχνολογικής ανάπτυξης. Δεδομένου ότι μία δημοκρατική γερουσία πρέπει να υποστηρίζει αυτές τις αρχές, δεν της απομένει άλλη επιλογή από το να χρησιμοποιεί λογισμικό με δημόσια διαθέσιμο πηγαίο κώδικα και να διακινεί τα δεδομένα χρησιμοποιώντας μόνο κοινά αποδεκτές μορφές αποθήκευσης.
Αν το κράτος δεν χρησιμοποιεί λογισμικό με αυτά τα χαρακτηριστικά, θα συντελέσει στην εξασθένηση βασικών αρχών της δημοκρατίας. Ευτυχώς, το ελεύθερο λογισμικό συντελεί σε χαμηλότερο συνολικό κόστος. Όμως, ακόμα και αν υποθέσουμε πως είναι πιο ακριβό από το κλειστό λογισμικό (πράγμα που εύκολα αποδεικνύεται ως μη αληθές) η ύπαρξη και μόνο ενός επαρκούς προϊόντος [ελεύθερου] λογισμικού για μία συγκεκριμένη λειτουργία θα υποχρέωνε το κράτος να το χρησιμοποιήσει. Όχι επειδή το προστάζει αυτό το νομοσχέδιο, αλλά εξ' αιτίας των βασικών αρχών που απαρίθμησα στην αρχή, και οι οποίες προκύπτουν από την ίδια την υπόσταση ενός έννομου δημοκρατικού κράτους.
Συνεχίζετε: "6. Είναι λάθος να νομίζει κανείς πως το λογισμικό ανοιχτού κώδικα δεν κοστίζει. Μελέτες του Gartner Group (μία παγκόσμια αναγνωρισμένη εταιρεία μελετών πάνω στην τεχνολογική αγορά) έχει δείξει πως το κόστος της αγοράς λογισμικού (για λειτουργικό σύστημα και εφαρμογές) αποτελεί μόνο το 8% του συνολικού κόστους που οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί καλούνται να πληρώσουν για μία ορθολογική και ωφέλιμη χρήση της τεχνολογίας. Το υπόλοιπο 92% αποτελείται από: έξοδα εγκατάστασης, υλοποίησης, υποστήριξης, συντήρησης, διαχείρησης και χρόνου εκτός παραγωγής (down-time)."
Αυτό το επιχείρημα επαναλαμβάνει όσα αναφέρθηκαν στην παράγραφο 5 και εν μέρει έρχονται σε αντίφαση με την παράγραφο 3. Για λόγους συντομίας, σας παραπέμπω στα σχόλιά μου πάνω σε αυτές τις παραγράφους. Όμως επιτρέψτε μου να επισημάνω πως το συμπέρασμά σας είναι λογικά λάθος: ακόμα και αν το κόστος του λογισμικού είναι σύμφωνα με το Gartner Group μόνο το 8% του συνολικού κόστους χρήσης, αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξη λογισμικού που είναι δωρεάν, δηλαδή μηδενικού κόστους αδειοδότησης (zero licensing cost).
Επιπρόσθετα, σε αυτή την παράγραφο ορθά επισημαίνετε πως το κόστος συντήρησης και του χρόνου εκτός παραγωγής αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού κόστους χρήσης λογισμικού, το οποίο όπως θα δείτε, έρχεται σε αντίφαση με την δήλωσή σας σχετικά με τη μικρή αξία των υπηρεσιών που αναφέρονται στην παράγραφο 3. Η χρήση ελεύθερου λογισμικού συντελλεί σημαντικά στη μείωση του υπόλοιπου κόστους που έχει να κάνει με τον κύκλο ζωής του λογισμικού. Αυτή η εξοικονόμηση χρημάτων στην εγκατάσταση, υποστήριξη κ.τ.λ. μπορεί να λάβει χώρα σε πολλούς τομείς: κατ' αρχήν, στο ανταγωνιστικό μοντέλο υπηρεσιών του ελεύθερου λογισμικού, για το οποίο υποστήριξη και συντήρηση μπορεί ελεύθερα να ανατεθεί σε μεγάλο αριθμό προμηθευτών που ανταγωνίζονται με βάση την ποιότητα και το χαμηλό κόστος. Αυτό ισχύει για την εγκατάσταση, υλοποίηση και υποστήριξη, και σε μεγάλο βαθμό για τη συντήρηση του λογισμικού. Δεύτερον, χάρις στην ευκολία αναπαραγωγής του μοντέλου, η συντήρηση μίας εφαρμογής είναι εύκολο να αναπαραχθεί, χωρίς μεγάλο κόστος (χωρίς δηλαδή να πληρώνει κανείς πάνω από μία φορά για το ίδιο πράγμα) μιας και οι μετατροπές, εάν κάποιος επιθυμεί, μπορούν να ενσωματωθούν στο κοινό απόθεμα γνώσης. Τρίτον, το τεράστιο κόστος που ωφείλεται σε λογισμικό που δε λειτουργεί ("μπλε οθόνες", κακοπροαίρετα προγράμματα όπως ιοί, "σκουλήκια" (worms) και "δούρειοι ίπποι" (trojans), παραβιάσεις μνήμης (general protection faults) και άλλα πολύ γνωστά προβλήματα) είναι σημαντικά χαμηλότερο όταν κανείς χρησιμοποιεί σταθερό λογισμικό. Και είναι πολύ γνωστό πως μία από τις πιο αξιοσημείωτες αρετές του ελεύθερου λογισμικού είναι η σταθερότητά του.
Επίσης δηλώνετε πως: "7. Ένα από τα επιχειρήματα στα οποία στηρίζεται το νομοσχέδιο είναι η υποτιθέμενη απαλλαγή από έξοδα χάρις σε λογισμικό ανοιχτού κώδικα, συγκριτικά με το εμπορικό λογισμικό, χωρίς να λαμβάνεται υπ' όψη το γεγονός πως υπάρχουν τρόποι αγοράς λογισμικού σε μεγάλη ποσότητα, οι οποίοι μπορούν να είναι πολύ ευνοϊκοί [οικονομικά] για το κράτος, όπως έχει συμβεί σε άλλες χώρες."
Έχω ήδη επισημάνει πως το θέμα δεν είναι το κόστος του λογισμικού αλλά οι αξίες της ελευθερίας των δεδομένων, προσβασιμότητας και ασφάλειας. Αυτά τα επιχειρήματα έχουν καλυφθεί αναλυτικά στις προηγούμενες παράγραφους στις οποίες σας παραπέμπω.
Από την άλλη, οπωσδήποτε υπάρχουν τέτοιοι τρόποι μαζικής απόκτησης λογισμικού (παρ' ότι το κλειστό λογισμικό δεν ικανοποιεί τις βασικές αρχές). Όμως όπως ορθά επισημαίνετε στην αμέσως προηγούμενη παράγραφο της επιστολής σας, [οι τρόποι μαζικής αγοράς] συντελλούν στη μείωση του κόστους ενός μέρους που δεν ξεπερνά το 8% του συνολικού κόστους.
Συνεχίζετε: "8. Επιπρόσθετα, η πρόταση που υιοθετεί το νομοσχέδιο (i) είναι ξεκάθαρα πιο δαπανηρή και (ii) τοποθετεί σε κίνδυνο τη συμβατότητα και την αρμονική διαλειτουργία (interoperability) των κρατικών συστημάτων, αλλά και των κρατικών συστημάτων με τα ιδιωτικά, έχοντας ως δεδομένο την ύπαρξη εκατοντάδων εκδόσεων ανοιχτού λογισμικού στην αγορά."
Θα αναλύσω την δήλωσή σας σε δύο μέρη: το πρώτο σας επιχείρημα, πως η τεχνολογική μετάβαση (migration) ισοδυναμεί με υψηλότερο κόστος, αποτελεί στην πραγματικότητα επιχείρημα υπέρ του νομοσχέδιου. Αυτό επειδή όσο περνάει ο καιρός, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η μετάβαση σε κάποια άλλη τεχνολογία. Ταυτόχρονα, οι κίνδυνοι ασφάλειας (security risks) που έχουν να κάνουν με το κλειστό λογισμικό θα συνεχίσουν να πληθαίνουν. Με αυτόν τον τρόπο, η χρήση κλειστών συστημάτων και μορφών αποθήκευσης καθιστούν το κράτος περισσότερο εξαρτόμενο από συγκεκριμένους προμηθευτές. Από τη στιγμή που αποφασιστεί η χρήση ελεύθερου λογισμικού (η οποία βεβαίως, συνεπάγεται κάποιο κόστος) η μετάβαση από ένα σύστημα σε κάποιο άλλο γίνεται πολύ εύκολη, αφού όλα τα δεδομένα είναι αποθηκευμένα σε ανοιχτές μορφές. Από την άλλη, η μετάβαση σε ένα ανοιχτό περιβάλλον λογισμικού, δε συνεπάγεται μεγαλύτερο κόστος απ' ότι η μετάβαση μεταξύ δύο διαφορετικών κλειστών περιβάλλοντων, πράγμα που ακυρώνει το επιχείρημά σας εντελώς.
Το δεύτερό σας επιχείρημα αναφέρεται στα "προβλήματα διαλειτουργίας μεταξύ των κρατικών συστημάτων, αλλά και ανάμεσα στα κρατικά συστήματα και τον ιδιωτικό τομέα". Αυτή η δήλωση δείχνει ελλειπή γνώση του πώς οικοδομείται το ανοιχτό λογισμικό, χωρίς δηλαδή ο χρήστης να γίνεται περισσότερο εξαρτημένος σε κάποια συγκεκριμένη πλατφόρμα, όπως συνηθίζεται στο χώρο του ιδιωτικού λογισμικού. Ακόμα και όταν υπάρχουν διάφορες διανομές ελεύθερου λογισμικού, και πολυάριθμα προγράμματα που εκπληρούν τις ίδιες λειτουργίες, η διαλειτουργία τους είναι εγγυημένη τόσο από τη χρήση ανοιχτών μορφών αποθήκευσης, όπως απαιτείται από το νομοσχέδιο, όσο και τη δυνατότητα δημιουργίας συμβατού λογισμικού, λόγω της διαθεσιμότητας του πηγαίου κώδικα.
Μετά λέτε: "9. Η πλειοψηφία του ανοιχτού κώδικα δεν παρέχει ούτε επαρκές επίπεδο υπηρεσιών ούτε εγγυήσεις από αναγνωρισμένους κατασκευαστές για την υψηλή παραγωγικότητα των χρηστών, πράγμα που έχει οδηγήσει διάφορους δημόσιους οργανισμούς στην ανάκληση της απόφασής τους σχετικά με λύσεις ανοιχτού λογισμικού και στο να χρησιμοποιήσουν εμπορικό λογισμικό στη θέση του."
Αυτή η παρατήρηση στερείται βάσης. Όσον αφορά τις εγγυήσεις, ο ισχυρισμός σας αντικρούστηκε απαντώντας στην παράγραφο 4. Όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών υποστήριξης, είναι δυνατό να χρησιμοποιήσει κανείς ελεύθερο λογισμικό χωρίς αυτές (όπως και με το κλειστό λογισμικό άλλωστε), αλλά όποιος όντως τις χρειάζεται μπορεί να λάβει υποστήριξη ξεχωριστά, είτε από τοπικές εταιρείες είτε από διεθνείς επιχειρήσεις, επίσης όπως στην περίπτωση του κλειστού λογισμικού.
Από την άλλη, θα συνέβαλε σημαντικά στην ανάλυσή μας εάν μπορούσατε να μας πληροφορήσετε σχετικά με προγράμματα ελεύθερου λογισμικού, εδραιωμένων σε δημόσιους οργανισμούς, που έχουν εγκαταληφθεί για χάρη κλειστού λογισμικού. Γνωρίζουμε μεγάλο αριθμό υποθέσεων όπου συνέβη το αντίθετο, αλλά δε γνωρίζουμε καμμία όπου συνέβη ό,τι περιγράφετε.
Συνεχίζετε παρατηρώντας πως: "10. Το νομοσχέδιο αποθαρρύνει τη δημιουργικότητα της περουβιανής βιομηχανίας λογισμικού, η οποία κάνει πωλήσεις αξίας 40 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ το χρόνο, εξάγει 4 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (είναι η 10η μη συμβατική βιομηχανία εξαγωγών, σε υψηλότερη θέση από τις χειροτεχνίες) και είναι πηγή θέσεων εργασίας υψηλής κατάρτισης. Ένας νόμος που δίνει κίνητρα για τη χρήση λογισμικού ανοιχτού κώδικα, θα έχει ως συνέπεια να χάσουν οι προγραμματιστές τα πνευματικά τους δικαιώματα και την κύρια πηγή εισοδήματός τους."
Είναι ξεκάθαρο πως κανένας δεν υποχρεώνεται να διαθέτει προγράμματα στην αγορά ως ελεύθερο λογισμικό. Το μόνο που πρέπει να ληφθεί υπ' όψη είναι πως αν το λογισμικό δεν είναι ελεύθερο, δεν μπορεί να πωληθεί στο δημόσιο τομέα. Αυτή η αγορά σε καμμία περίπτωση δεν είναι η βασική αγορά στην οποία απευθύνεται η εθνική βιομηχανία λογισμικού. Έχω καλύψει μέρος αυτού του θέματος όταν αναφέρθηκα στην επιρροή του νομοσχέδιου στη δημιουργία θέσεων εργασίας, οι οποίες θα είναι πιο υψηλής τεχνικής κατάρτισης και σε καλύτερες συνθήκες ανταγωνισμού, οπότε μου φαίνεται περιττό να επεκταθώ περισσότερο σε αυτό το σημείο.
Το επόμενο μέρος της δήλωσής σας είναι λανθασμένο. Κατ' αρχήν, κανένας δημιουργός ελεύθερου λογισμικού δε χάνει τα πνευματικά του δικαιώματα, παρά μόνο εάν επιθυμεί να παραχωρήσει το έργο του στο κοινό (στο public domain). Το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού έχει πάντοτε επιδείξει μεγάλο σεβασμό στην πνευματική ιδιοκτησία και χαίρει μεγάλου σεβασμού από την πλευρά των δημιουργών λογισμικού. Ονόματα όπως αυτά των Richard Stallman, Linus Torvalds, Guido van Rossum, Larry Wall, Miguel de Icaza, Andrew Tridgell, Theo de Raadt, Andrea Arcangeli, Bruce Perens, Darren Reed, Alan Cox, Eric Raymond, και πολλών άλλων, χαίρουν παγκόσμιας αναγνώρισης για τις προσφορές τους στην ανάπτυξη λογισμικού που χρησιμοποιείται από εκατομμύρια ατόμων σε όλο στον κόσμο. Από την άλλη, ο ισχυρισμός πως οι απολαβές για πνευματικά δικαιώματα αποτελεί την κύρια πηγή εισοδήματος των Περουβιανών προγραμματιστών σε κάθε περίπτωση αποτελεί εικασία, επειδή δεν υπάρχει τίποτα που να αποδεικνύει κάτι τέτοιο, ούτε κάποιο παράδειγμα του πώς η χρήση ελεύθερου λογισμικού από το κράτος θα επηρεάσει αυτές τις απολαβές.
Συνεχίζετε λέγοντας πως: "11. Το λογισμικό ανοιχτού πηγαίου κώδικα, επειδή είναι δυνατό να διανεμηθεί χωρίς πληρωμή, δεν επιτρέπει τη δημιουργία εισοδήματος μέσω εξαγωγών. Με αυτόν τον τρόπο, ο πολλαπλασιαστικός παράγοντας των πωλήσεων λογισμικού σε άλλες χώρες αποδυναμώνεται, και συνεπώς και η ανάπτυξη της βιομηχανίας [λογισμικού], ενώ οι Κρατικοί κανόνες θα έπρεπε αντιθέτως να τονώνουν την τοπική βιομηχανία."
Αυτή η δήλωση δείχνει για ακόμα μια φορά παντελή άγνοια για τους μηχανισμούς και την αγορά του ελεύθερου λογισμικού. Προσπαθείτε να υποστηρίξετε πως η δημιουργία αγορών πώλησης μη αποκλειστικών αδειών χρήσης είναι η μόνη εφικτή για τον τομέα λογισμικού, όταν εσείς ο ίδιος επισημάνατε μερικές παραγράφους παραπάνω πως δεν είναι καν η πιο σημαντική. Τα κίνητρα που προσφέρει το νομοσχέδιο για την αύξηση προσφοράς καλύτερα καταρτισμένων επαγγελματιών, σε συνδυασμό με την απόκτηση εμπειρίας που θα φέρει στους Περουβιανούς τεχνικούς η εργασία σε μεγάλη κλίμακα σε ελεύθερο λογισμικό για το Κράτος, θα τους τοποθετήσει σε πολύ ανταγωνιστική θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο εξωτερικό.
Ύστερα δηλώνετε πως: "12. Στο forum, ενώ συζητήθηκε η χρήση λογισμικού ανοιχτού κώδικα, δεν αναφέρθηκε η παντελής κατάρρευση της [παρόμοιας] πρωτοβουλίας σε μια χώρα όπως το Μεξικό, όπου οι ίδιοι κρατικοί υπάλληλοι που ξεκίνησαν το πρόγραμμα τώρα δηλώνουν πως το ανοιχτό λογισμικό δεν κατέστησε δυνατή τη δημιουργία μιας εκπαιδευτικής εμπειρίας στους μαθητές των σχολίων σε εθνικό επίπεδο, πως δεν έλαβαν υπ' όψη την ικανότητα προσφοράς επαρκούς υποστήριξης στης πλατφόρμας σε εθνικό επίπεδο, και πως το [ελεύθερο] λογισμικό ούτε επέτρεψε ούτε επιτρέπει τα επίπεδα ενοποίησης των συστημάτων που υπάρχουν σήμερα στα σχολεία."
Όντως στο Μεξικό ανέστρεψαν την πορεία τους όσον αφορά το πρόγραμμα Red Escolar (Σχολικό Δίκτυο). Αυτό ωφείλεται ακριβώς στο ότι οι κατευθυντήριες δυνάμεις πίσω από το μεξικάνικο πρόγραμμα χρησιμοποίησαν τις δαπάνες αδειοδότησης (license costs) ως το κύριο επιχείρημά τους, αντί για τους άλλους λόγους που έχουν καθοριστεί από το πρόγραμά μας, οι οποίοι είναι πολύ πιο ουσιαστικοί. Εξ' αιτίας αυτού του νοητικού λάθους, και ως αποτέλεσμα της έλλειψης αποτελεσματικής υποστήριξης από το Υπουργείο Παιδείας, υπέθεσαν πως προκειμένου να εισάγουν ελεύθερο λογισμικό στα σχολεία θα αρκούσε να σταματήσουν τις δαπάνες για λογισμικό και να στείλουν ένα CD ROM με GNU/Linux. Φυσικά αυτό απέτυχε, και δε θα μπορούσε να συμβεί διαφορετικά, όπως ακριβώς τα σχολικά εργαστήρια αποτυγχάνουν όταν χρησιμοποιούν ιδιωτικό λογισμικό χωρίς να έχουν προϋπολογισμό για εγκατάσταση και συντήρηση. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο το νομοσχέδιό μας δεν περιορίζεται στο να κάνει υποχρεωτική τη χρήση ελεύθερου λογισμικού, αλλά αναγνωρίζει την ανάγκη δημιουργίας ενός βιώσιμου σχεδίου μεταβάσεως, υπό το οποίο το κράτος θα κάνει την μετατροπή με οργανωμένο τρόπο ώστε να αποκομίσει τα πλεονεκτήματα του ελεύθερου λογισμικού.
Τελειώνετε με μία ρητορική ερώτηση: "13. Αν το λογισμικό ανοιχτού πηγαίου κώδικα ικανοποιεί όλες τις ανάγκες κυβερνητικών οργανισμών, γιατί χρειάζεστε έναν νόμο για να το υιοθετήσετε; Δε θα έπρεπε η αγορά να αποφασίσει ελεύθερα ποια προϊόντα έχουν τα περισσότερα πλεονεκτήματα ή προσφέρουν τη μεγαλύτερη αξία;"
Συμφωνούμε πως στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, η αγορά πρέπει να είναι αυτή που αποφασίζει ποια προϊόντα θα χρησιμοποιούνται, και πως καμμία κρατική παρέμβαση δεν πρέπει να επιτρέπεται. Όμως, στην περίπτωση του δημόσιου τομέα, δεν επικρατεί το ίδιο σκεπτικό: όπως έχω ήδη δείξει, το κράτος αρχειοθετεί, χειρίζεται και διακινεί δεδομένα που δεν του ανήκουν, αλλά που του έχουν εμπιστευθεί οι πολίτες του, στους οποίους ο νόμος δεν παρέχει άλλη εναλλακτική λύση. Ως ο υπεύθυνος να ικανοποιήσει αυτή την νομική επιταγή, το κράτος πρέπει να λάβει όλες τις προφυλάξεις για να προστατεύσει την ακεραιότητα, το απόρρητο και την πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες. Το κλειστό λογισμικό εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτές οι ανάγκες μπορούν να ικανοποιηθούν, στερείται σχετικών πειστικών τεκμηρίων και επομένως δεν είναι κατάλληλο για χρήση από το δημόσιο τομέα.
Η ανάγκη για τη δημιουργία νόμου είναι βασισμένη, κατ' αρχήν, στην πραγματοποίηση των θεμελιακών αρχών που αναφέρθηκαν παραπάνω στον συγκεκριμένο τομέα του λογισμικού. Δεύτερον, [η ανάγκη στηρίζεται] στο ότι το κράτος δεν είναι μία ιδανική, ομογενής οντότητα, αλλά αποτελείται από πολλά σώματα με διαφορετικούς βαθμούς αυτονομίας στη λήψη αποφάσεων. Δεδομένου ότι η χρήση κλειστού λογισμικού δεν ενδείκνυται, το να θεσμοθετήσουμε αυτούς τους κανόνες με νόμο θα εμποδίσει τους κρατικούς υπάλληλους από το να τοποθετήσουν σε κίνδυνο τις πληροφορίες που ανήκουν στους πολίτες, αν [οι υπάλληλοι] αφεθούν να ενεργούν κατά την κρίση τους. Και κυριότερα, επειδή [ο νόμος] αποτελεί μία ανανεωμένη επαναδιαβεβαίωση σχετικά με τα μέσα διαχείρησης και διαβίβασης των πληροφοριών που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος, είναι βασισμένος στην δημοκρατική αρχή της άμεσης επικοινωνίας με το κοινό.
Σύμφωνα με αυτές τις καθολικά αποδεκτές αρχές ο πολίτης δικαιούται να έχει γνώση όλων των πληροφοριών που κατέχει το κράτος και που δεν χαρακτηρίζονται από καλά θεμελιωμένα και νόμιμα απόρρητα. Τώρα, το λογισμικό διαχειρίζεται πληροφορίες και είναι το ίδιο πληροφορία. Πληροφορία μίας συγκεκριμένης μορφής, που μπορεί να ερμηνεύεται από μία μηχανή για να εκτελεστεί έργο, αλλά που παρ' όλα αυτά αποτελεί εξίσου ζωτική πληροφορία επειδή ο πολίτης έχει νόμιμο δικαίωμα να γνωρίζει, για παράδειγμα, πώς μετράται η ψήφος του ή πώς υπολογίζονται οι φόροι του. Και γι' αυτό το λόγο πρέπει να έχει ελεύθερη πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα και να μπορεί να ελέγξει ικανοποιητικώς τα προγράμματα που χρησιμοποιούνται για υπολογισμούς ψήφων ή φόρων.
Σας υποβάλλω τα σέβη μου και θα ήθελα να επαναλάβω πως το γραφείο μου θα είναι πάντα ανοιχτό σε εσάς για να επεκταθείτε στις απόψεις σας σε όσο αναλυτικό επίπεδο θεωρείτε κατάλληλο.
Εγκάρδια,
DR. EDGAR DAVID VILLANUEVA NUÑEZ
Γερουσιαστής της Δημοκρατίας του Περού